"Ty też możesz pojechać do Włoch! Moje doświadczenia z uczestnictwa w Indywidualnym Programie Mobilności Ponadnarodowej "
W marcu miałam okazję spędzić 5 dni w Reggio Emilia, we Włoszech na Indywidualnym Programie Mobilności Ponadnarodowej, będącym częścią projektu: „Polityki publiczne europejskiej jakości”, współfinansowanym ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Wiedza Edukacja Rozwój. Do 30 kwietnia 2017r. przedstawiciele organizacji pozarządowych oraz urzędnicy mogą wysyłać zgłoszenia na bezpłatny wyjazd edukacyjny do jednego z krajów Unii Europejskiej. Szczegółowe informacje oraz warunki opisane są na stronie Centrum Przedsiębiorczości Społecznej Wałbrzych http://walbrzych.owes.pl/aktualnosci/tak-w-2017-roku-na-bezplatny-wyjazd-edukacyjny-do-/
Mój pobyt we Włoszech w Reggio Emilia trwał od 19 do 24 marca 2017 roku. Pierwszy dzień w pełni został poświęcony na podróż z Polski do kraju przyjmującego a także zakwaterowanie. Wizyta studyjna w instytucji przyjmującej trwała 5 dni roboczych od 20.03 do 24.03.2017. W ramach wyjazdu mogłam obserwować pracę Consorzio Solidarietà Sociale Oscar Romero - pierwszego konsorcjum, które powstało w prowincji Reggio Emilia we Włoszech. Konsorcjum zostało utworzone w 1990 roku. Obecnie liczy 17 spółdzielni, z których 9 to spółdzielnie typu A (świadczące usługi społeczne) i 9 typu B (zatrudniające osoby zagrożone wykluczeniem społecznym). W 2000 roku konsorcjum wprowadziło znak „Romero Ambiente” (Romero Środowisko). Jest to jednostka organizacyjna złożona z siedmiu spółdzielni socjalnych, członków konsorcjum, specjalizujących się w tak zwanych „zielonych pracach”, które obejmują zbiórkę śmieci, sprzątanie, ogrodnictwo itp. We Włoszech łączenie się kilku organizacji – spółdzielni w jedną markę ułatwia „małym” podmiotom współpracę z firmami prywatnymi i z samorządem, którzy dzięki temu utrzymują relację z jednym podmiotem. Głównym celem konsorcjum jest przedstawicielstwo interesów małych spółdzielni, np. udział w przetargach, a także reprezentacja polityczna, świadczenie usług w zarządzaniu zasobami ludzkimi, rachunkowości, doradztwie podatkowym, szkoleniach, zarządzaniu prawno-administracyjnym, marketingu, działalności badawczej, poszukiwaniach nowych rozwiązań innowacyjnych w zakresie świadczenia usług społecznych, w tym zdrowotnych itd.
Pobyt był bardzo dobrze zorganizowany, każdego dnia poznawaliśmy jedną ze „struktur” konsorcjum. Pierwszego dnia zorganizowano spotkanie w ramach, którego wszyscy uczestnicy mogli się bliżej poznać. W tym samym czasie w Reggio na programie mobilności przebywało 12 osób z Polski: 10 przedstawicieli organizacji pozarządowych: stowarzyszeń i fundacji z Lublina, Warszawy i Konina oraz 2 urzędników: z Tych i z Józefowa. W czasie spotkania zapoznaliśmy się z pracą konsorcjów we Włoszech oraz poznaliśmy bliżej strukturę Consorzio Solidarietà Sociale Oscar Romero - www.consorzioromero.org
Drugiego dnia zorganizowane były dwa spotkania. Na jednym zobaczyliśmy pomieszczenia, w których odbywały się warsztaty krawieckie organizowane dla młodych kobiet, które były ofiarami handlu ludźmi lub uchodźczyniami. Opiekunka warsztatów opowiedziała o całym procesie reintegracji tych kobiet ze społecznością lokalną. Następnie mieliśmy okazję posłuchać jak przebiegała rewitalizacja dawnej bazy wojskowej, znajdującej się w pobliżu centrum Reggio Emilia. La Polveriera (Prochownia) – to odbudowane i „przywrócone do użytkowania” dwa stare budynki, w których dawniej wytwarzano i składowano materiały wybuchowe. W pierwszym budynku mieści się: dom dziennego i całodobowego pobytu dla osób niepełnosprawnych i siedziba spółdzielni socjalnych. W drugim (aktualnie w trakcie remontu) będą sklepy, biura, sala konferencyjna, restauracja, pomieszczenia na coworking, wystawy artystyczne itp. Obecnie jest to projekt wiodący konsorcjum, dzięki któremu miasto zyskało atrakcyjną przestrzeń. Obraz miejsca przed i po rewitalizacji widać na zdjęciach zamieszczonych na witrynie: www.lapolveriera.net
Trzeciego dnia uczestniczyłam w spotkaniach z przedstawicielkami organizacji pozarządowych Mestieri www.consorzioromero.org/consorzio_mestieri.html i Ovile www.ovile.net , które realizują zadania z zakresu aktywizacji społecznej osób wykluczonych (w szczególności długotrwale bezrobotnych, osób 50+, uchodźców, osób niepełnosprawnych). Spółdzielnie te skupiają się na pracach związanych z segregacją kartonów papierowych czy tzw. prac zielonych – np.: przy utrzymaniu zieleni miejskiej. Czwartego dnia spotkaliśmy się z przedstawicielem Urzędu Miasta Reggio Emilia, który opowiedział o założeniach projektu Reggio Emilia Città senza barriere (Reggio Emilia Miasto bez barier) www.municipio.re.it/cittasenzabarriere Projekt ten kompleksowo obejmuje działania realizowane w mieście na rzecz osób niepełnoprawnych. Zawiera 4 aspekty, w ramach których organizowane są poszczególne grupy robocze: 1) miasto, a w tym m.in.: bariery architektoniczne, transport publiczny; 2) zdrowie, a w tym wczesna diagnoza i edukacja; 3) życie, a w tym m.in.: usamodzielnianie, praca i sport oraz 4) kultura, a w tym m.in.: wystawy projekty kulturalne, mapa miejsc dostosowanych dla osób niepełnosprawnych. Po spotkaniu rozwinęła się rozmowa, w której porównywaliśmy możliwości pracy, edukacji i mieszkalnictwa dostosowanego dla osób niepełnosprawnych w Polsce i we Włoszech. Ostatniego dnia mieliśmy okazję i czas na podsumowanie całego wyjazdu, dyskusję i podzielenie się spostrzeżeniami. Druga część dnia została w całości poświęcona na podróż powrotną do Tych.
Każdego dnia obywały się spotkania i był czas na dyskusję z Włochami. Plan spotkań pozwalał jednak na wygospodarowanie czasu na zwiedzanie. Dzięki temu każdego dnia poznawałam inne miejsce. Pospacerowałam po uliczkach Parmy, zrobiłam zdjęcia słynnej katedry romańskiej i baptysterium. Drugi dzień przeznaczyłam na poznanie Reggio Emilia – miasta, w którym Józef Wybicki w 1797 roku napisał słowa do „Mazurka Dąbrowskiego”. Popołudniem trzeciego dnia zwiedzałam Bolonię – miasta słynącego z arkad, Fontanny Neptuna, Bazyliki San Petronio, Uniwersytetu i wież Asinelli i Garisenda. Ostatni dzień przed wyjazdem z Włoch, zwiedziłam miasto, w którym znajduje się muzeum Ferrari, czyli Modenę. Ci co kochają kuchnie włoską będą mogli spróbować różnych makaronów, świeżutkich cappelletti, tortellini, ravioli, tortelloni z pysznymi sosami, pizzę w różnych konfiguracjach i przede wszystkim: parmezan oraz szynkę parmeńską, z której ten region słynie.
Dzięki wyjazdowi miałam okazję przyjrzeć jak odnawianie miejsc nieatrakcyjnych może pozytywnie wpływać nie tylko na wygląd miasta, ale także na procesy społeczne. Rewitalizacja starej, zaniedbanej części dzielnicy służy w Reggio Emilia integracji osób wykluczonych i jest motorem zmian w mentalności reszty mieszkańców miasta. Dawna prochownia, która po wojnie była terenem zaniedbanym, miejscem spotkań narkomanów i pijaków, obecnie jest miejscem, w którym odbywają się pokazy mody, koncerty oraz prowadzone są zajęcia dla osób niepełnosprawnych i uchodźców. Zauważyłam, że problemy z jakimi borykają się Włosi są takie same jak te w Polsce – to przede wszystkim niewystarczające środki finansowe oraz niska świadomość społeczna na temat problemów związanych z wykluczeniem. Również metody pracy z osobami, które podlegają reintegracji są podobne jak w Polsce – skupiane się na zasobach oraz holistyczne podejście do człowieka. Najbardziej jednak z pobytu w Reggio Emilia zapamiętam tę wspólną przestrzeń, w której odmienne organizacje, mające różne cele i metody pracy, potrafiły ze sobą współistnieć, współdziałać i przenikać się ze swoimi wizjami.
Małgorzata Tomaszewska
